Жеңишбек (Осмонов)
Мазмундаманың бөлүктөргө бөлүнүшү шартты.
Ысык-Көл — жолдош, күттүү жана элдин бейпил турмушунун символу
Кыргызстандын тоолорунун арасындагы чоң көлдүн жээги. Жаз, согуштан кийинки бейпил мезгил эле. Ысык-Көл кээде тынчып, кээде күчтүү толкундап, жээкке урунган. Баяндоочу аны көп жолдошторунун арасынан өзгөчө жакын көрүп, толкунуна орток болгонун айткан. Көлгө мындайча кайрылган:
Ысык-Көл кээде жымжырт, кээде толкун, Толкуса толкунуна тең ортокмун.
Турмушта канча жолдош күтсөм дагы, Бир сырлуу мындай жолдош күткөн жокмун
Ысык-Көл кээде тынч да, кээде толкун...
Эл тынч жашоого кайтып, кыздарын узатып, алыстагы жакындарын күтүп калган. Көл аркылуу туулган жерин сагынган уулдарды алып кеме келген. Жээкке ата-энелер, жаштар, карылар, ар түрдүү улуттун өкүлдөрү чогулуп, жүргүнчүлөрдү тосушкан.
Кемедеги кубанычтуу жолугушуулар жана турмуштун толбогон жетишкендиги
Кеме токтоп, аркан салынганда, жүргүнчүлөр жээкке түшүшкөн. Бирөөлөр агаларына үн катса, ата-энелер балдарын кучактап, кубанычтан жаш төгүшкөн. Жолуккандар жөө, араба же ат менен шаарды көздөй жөнөшкөн. Тоону карай кеткен жигиттер күлүп, жээк акырындап бошогон. Кечээки кайгынын ордун жолугушуунун кубанычы баскан. Бирок жакынын күткөндөрдүн баары эле тилегине жеткен эмес. Элдин шаттыгына карабай, бир атанын күткөн адамы келген эмес.
Пристанда жалгыз калган Миңбай ата жана Жеңишбек деген ысымдын мааниси
Күткөндөрдүн баары тараганда, кеме токтоочу жайда араң баскан Миңбай ата жалгыз калган.
Ал батыш жактан жалгыз уулу Жеңишбектин келишин күтүп жүргөн.
Атасы ага турмуштун жеңиштүү күнүн тилеп ушул ысымды койгон. Карыя нечен жолу куру кайтса да, үмүтү кайра жанданып, эртели-кеч көлгө келип, уулун издей берген.
Эне менен кыздын Жеңишбекти жашыруун күтүшү
Жеңишбектин энеси да кээде күйөөсүнө айтпай жээкке келген.
Ал жүргүнчүлөргө кымыз сунуп ыйлаган. Миңбайдын кызы да келген.
Кызы ата-энесине билдирбей түнкү кемени күтүп, муңайып кайткан.
Миңбайдын өмүргө арманы жана Курманбекке баруусу
Бул жолу да уулун таппаган карыя бош жээкте көпкө отурган. Өмүр ага бала, үй-жай берип, эми эмнеге кемиткенин ойлоп кейиген. Уулунун алдында ойногонун элестетип, тагдыр дагы эмне берерин, эмне аларын билбей күңкүлдөгөн. Анан күрөң атын минип кеткен. Үйүндөгүлөргө эмне айтарын билбей, түз үйүнө барууга дити барган эмес. Аттын башын курдашы Курманбектин үйүнө бурган.
Курманбектин алты уулунун согушка кетиши жана жаңы Жеңишбектин төрөлүшү
Курманбек коногун тосуп алып, чай берген. Анын ушул жазда алтымышка чыккан аялы экөө тең тамашакөй адамдар эле.
Курманбек курдашын башын жерге салбай, кайраттуу болууга чакырган. Өзүнүн алты уулу согушка кетип, экөө гана жараланып кайтканын, ошондо да көз жашын көрсөтпөгөнүн айткан. Эр жигит мекенин коргоого аттанарын эскерткен. Жаңы уулун да элге керек болсо жоого жиберүүгө даяр экенин билдирип, өзүн бактысыз санабаган.
Миңбай бешикти ачып караганда, анда курдашынын аппак уулу жаткан.
Ал балага Жеңишбек атын сунуштап жубанган.
9-майдагы жубатыш жана Варшава жанындагы ачык чындык
Ошол күн өткөн жылдын 9-майындагы Жеңиш күнүн эске салган. Миңбай жубанганы менен, үйүнө эмес, кайра көлгө барган. Анын уулу болсо Варшаванын бери жагында көмүлгөн эле, эми кеме менен кайтмак эмес. Анын өлүмү тууралуу мындай айтылган:
Жеңишбек, жеңиш тилеп курман болгон, Ок тийип маңдайына ара жолдон. Атама мени өлдү деп айта бар деп, Сөз айткан көл толкуткан борошодон.
Көл толкуйт, атасына белги берет...
Аттын кайра-кайра келген күтүүсү жана көлдүн түбөлүк толкуну
Атасы үмүтүн үзбөй, көлгө кайра-кайра келген. Баяндоочу аны жол күтпөй, уулун жыл сайын Жеңиш күнү эскерүүгө чакырган. Көл күчтүү толкундары менен жээкке урунган.