Олуялардын белеги (О’Генри)
Мазмундаманын бөлүмдөргө бөлүнүшү шартты.
Кедей турмуш жана Рождество алдындагы чечим
Болжол менен Нью-Йорктогу чакан батирде, Рождествонун алдындагы кышкы күнү Делла майрамдык белекке чогулткан акчасын санаган.
Ал күйөөсү Жимге өзгөчө, анын өзүнө татыктуу белек берүүнү көптөн бери каалаган.
Жубайлар эмеректүү батирге жумасына сегиз доллар төлөшкөн. Жимдин жумалык кирешеси отуз доллардан жыйырмага түшүп, акча тартыш болгон. Делла соодагерлер менен соодалашып, ар бир центти үнөмдөгөн. Бирок үч жолу санаганда да бир доллар сексен жети цент гана чыккан. Эртең майрам экенин ойлоп, ал диванга отуруп ыйлаган.
Көз жашын сүрткөндөн кийин Делла күзгүгө барып, чачын жайган. Жубайлардын эки сыймыгы болгон: Жимдин атасынан, чоң атасынан калган алтын сааты жана аялынын тизесинен ылдый түшкөн кара-күрөң чачы. Делла бир чечимге келип, чачын кайра жыйган.
Чачын сатып, Жимдин саатына платина чынжыр алуу
Көзүнө жаш алган Делла эски күрөң жакети менен шляпасын кийип, көчөгө чыккан да, чачтан буюм жасаган дүкөндүн ээси Мадам Софрониге кирип барган.
Делла чачын сатып алууну сунуштаган. Дүкөнчү анын коюу чачын колуна алып көрүп, жыйырма доллар берерин айткан. Делла ишти тез бүтүрүүнү өтүнүп, чачын кестирип саткан. Андан кийин эки сааттай дүкөндөрдү кыдырып, күйөөсүнө белек издеген. Акыры ал жөнөкөй, бирок сапаттуу платина чынжырды көрүп, дал ушуну алууну чечкен.
Чынжыр Жимдин алтын чөнтөк саатына ылайык келген. Делла анын жөнөкөйлүгү менен асылдыгын күйөөсүнүн мүнөзүнө окшоштурган. Сааттын эски кайыш боосу үчүн Жим аны көп учурда жашырып карачу. Эми ал саатын тартынбай чыгара алмак. Делла чынжырга жыйырма бир доллар төлөп, калган сексен жети центин алып, кубанган бойдон үйүнө шашкан.
Үйдөгү даярдык жана Жимдин таң калып кайтышы
Үйүнө келгенде Делла кыска чачын оңдогонго киришкен. Кырк мүнөттөй тармалдаткандан кийин ал өспүрүм балага окшоп калган. Күзгүгө көпкө карап, Жимге жакпай калуудан корккон. Саат жетиде кофе даяр болуп, котлет кууруй турган таба ысыган. Ал чынжырды колуна кысып, эшикке жакын отуруп, күйөөсүнүн келишин күткөн.
Тепкичтен кадам угулганда Делла өңүнөн азып, күйөөсүнө жакса экен деп Кудайга жалынган. Жим эски пальтосу менен, колунда мээлейи жок, чарчап келген. Ал эшиктин жанында токтоп, аялын үнсүз тиктеген. Анын жүзүнөн ачууну да, айыптоону да түшүнүүгө мүмкүн болгон эмес. Делла ордунан туруп, эмне кылганын шашып түшүндүргөн:
– Жим, алтыным, – деп кыйкырды ал, – мени минтип карабачы. Мен чачымы кестирдим да, сатып ийдим, анткени сага Рождестводо белек бербей коё алмак эмесмин. Чачым тез эле өсүп калат.
Тарактар менен чынжыр: экөөнүн курмандыгы ачылат
Жим чачы чын эле кесилгенин кайра сураган. Делла аны сатканын кайталап, күйөөсүнө болгон сүйүүсү чексиз экенин айткан. Жим аялын кучактап, чачы кандай болсо да сүйүүсү өзгөрбөсүн түшүндүргөн. Анан чөнтөгүнөн оролгон белекти чыгарып берген. Делла кагазды ачканда сүйүнүп кыйкырып, артынан ыйлап жиберген. Ал көптөн бери дүкөндүн терезесинен суктанып карап жүргөн, таш баканын сөөгүнөн жасалган, четтерине асыл таштар чегерилген тарактарды алган эле.
Тарактардын өңү анын узун кара-күрөң чачына туура келчү, бирок эми тарай турган чачы жок болчу. Делла белекти көкүрөгүнө кысып, чачы тез өсөрүн айткан. Анан өзүнүн белегин унутканын эстеп, Жимге платина чынжырды сунган. Ал муну шаарды кыдырып араң тапканын айтып, чынжырды тагып көрүш үчүн күйөөсүнөн саатын сураган. Бирок Жим диванга жатып, жылмайган. Анын жообунан аялын көргөндө эмне үчүн дендароо болгону толук ачылган:
– Делла, – деди ал, – азырынча белектерибизди ката туралы, бир аз жата турсун. Азыр алар экөөбүзгө ашыкчалык кылат. Саатты мен сага тарак алайын деп сатып ийдим.
Олуялардын акылы: сүйүү үчүн берилген курмандык
Жим белектерди азырынча катып коюп, котлет куурууну сунуштаган. Экөө тең бири-бирине белек алыш үчүн эң кымбат нерсесин сатканы белгилүү болгон. Соңунда баяндоочу ымыркайга белек алып келген олуяларды эскерип, Рождестводо белек берүү салтын ошолор баштаганын айткан. Ал өз байлыгын бири-бири үчүн берген бул эки жашты белек бергендердин эң акылмандары деп атап, аларды олуяларга теңеген.