Сирень бадалы (Куприн)

🤖

Бул баяндама жасалма интеллект тарабынан жазылган. Текст редактор тарабынан текшериле элек жана каталар болушу мүмкүн.

🪻

Александр Куприн

Сирень бадалы

орус. Кустъ сирени · 1894

Аңгеменин баяндамасы

Түпнуска 11 мүнөттө окулат

Микромазмун

Жаш офицер пландагы такты жашырыш үчүн бадал тартып, мугалимине ал жерде бадал бар деп калп айткан. Аялы түндө ошол жерге сирень отургуздурган. Мугалим бадалдарды көрүп ишенип, офицер окууда калган.

Мазмундаманын бөлүмдөргө бөлүнүшү шарттуу.

Алмазовдун үмүтсүздүгү: жумуштун кабыл алынбашы жана анын себеби

Болжол менен XIX кылымдын аягында, Санкт-Петербургдагы бир үйгө кечке жуук Николай Алмазов академиядан капаланып кайтып келген.

Николай Евграфович Алмазов (Коля) — жаш эркек, жакыр офицер, академиянын угуучусу, ачуулуу, чарчаган жана үмүтсүз, Веранын күйөөсү.

Аялы Вера анын кабагынан чоң кырсык болгонун түшүнүп, артынан кабинетке кирген.

Вера Алмазова (Верочка) — жаш аял, Алмазовдун аялы, чечкиндүү, шайыр, өзүн арнаган жана тапкыч, сулуу.

Алмазов Башкы штабдын академиясына эки жолу өтпөй, үчүнчү аракетинде араң кирген. Вера аны дайыма колдоп, өзүн көп нерседен тыйып, күйөөсүнө окууга шарт түзүп, көчүрүп жазууга, чийүүгө жардам берген.

Ошол күнү ал жердин өлчөнүп чийилген планын тапшырган. Мурунку түнү үчкө чейин иштеп чарчаганда жашыл боёктон так түшүрүп алган. Аны тазалайм деп жайып жиберип, үстүнө бадалдарды тартып койгон. Бирок профессор ал жерде бадал жоктугун айткан.

Профессор — улгайган эркек, немец, академиянын педант профессору, так, жерди жакшы билген, катаал.

Алмазов чындыкты мойнуна албай, бадалдар бар деп талашкан. Жерди жыйырма жылдан бери билген профессор эртеси чогуу барып текшерүүнү талап кылган. Офицер окуудан чыгып, уят менен полкко кайтам деп корккон.

Веранын чечими: баалуу буюмдарды ломбардга тапшыруу жана багбанды көндүрүү

Алар бир топко унчукпай отурушкан. Анан Вера күтүүсүздөн ордунан туруп, дароо жолго чыгууга камынган. Күйөөсү кечирим сурап баруудан баш тартканда, ал оюн түшүндүргөн:

— Жок, бул акылсыздык эмес, — деди Вера бутун тарс коюп. — Сени эч ким кечирим сурап барууга мажбурлабайт… Жөн гана, эгер ал жерде мындай акылга сыйбаган бадалдар жок болсо, аларды азыр эле отургузуш керек.

Вера сөйкө, шакек, эски билерик жана күйөөсүнүн күмүш портсигарын чогулткан. Алмазов күн кечтеп калганын, жер шаардан он чакырымдай алыста экенин айтса да, аялы токтогон эмес.

Адегенде алар ломбардга барышкан. Баалоочу таштарды эмес, металлды гана эсептегендиктен, кымбат бриллианттуу шакекке үч рубль сунуштаган. Бул Вераны нааразы кылган. Бирок эски билерик күтүлгөндөн кымбат бааланып, жалпы жыйырма үч рублдай акча чогулган. Бул жетиштүү болгон.

Андан соң экөө кечки тамакка отуруп жаткан чех багбанга барышкан.

👨🏻‍🌾

Багбан (чех) — улгайган эркек, алтын көз айнекчен чех, кичинекей карыя, боорукер жана жоопкер багбан.

Ал адегенде түнкүсүн алыска жумушчу жиберүүгө макул болгон эмес. Вера тактын тарыхын бүт айтып бергенден кийин гана боору ооруп, жардам берүүгө көнгөн.

Түнкүсүн шаар сыртында сирень буталарын отургузуу

Багбандагы өсүмдүктөрдүн арасынан ылайыктуусу табылбай, акыры сирень бадалдарын тандашкан. Бул маалда Петербургдун ак түнү кирген эле. Алмазов аялын үйгө кайтууга көндүрүүгө аракет кылган, бирок Вера аны менен шаар сыртына кеткен. Жумушчулар планда көрсөтүлгөн жерге бадалдарды отургузушкан. Вера алардын жанында тынбай чуркап, ишке аралаша берген. Бадалдардын тегерегиндеги төшөлгөн чөп калган жердин чөбүнөн айырмаланбай калганына толук ишенгенден кийин гана ал үйгө кайтууга макул болгон.

Профессордун буталарды көрүшү жана Алмазовдон кечирим сурашы

Эртеси Вера үйдө чыдап отура албай, күйөөсүн тосуп көчөгө чыккан. Анын алыстан шайдоот басып келатканынан эле иштин оңунан чыкканын билген. Алмазов чарчап, ачка болуп, чаң басса да, жүзү кубанычка толгон.

Ал аялына текшерүүнүн кандай өткөнүн айтып берген. Профессор бадалдарды көпкө карап, бир жалбырагын үзүп чайнап көргөн. Кандай дарак экенин сураганда, Алмазов билбегенин билдирген. Профессор кайың окшойт дегенде, офицер ага кошула салган.

Андан соң Алмазов профессордун кечирим сураганын баяндаган:

Ошондо ал мага бурулуп, колун да сунду. «Кечириңиз, поручик, — деди ал. — Кыязы, бул бадалчаларды унутуп калсам, карып бара жатканым го». Ал профессор жакшы киши, абдан акылдуу экен.

Алмазов профессордун билимин, жерди так баалаганын мактап, аны алдаганына өкүнгөн. Вера сүйлөшүүнү кайра-кайра айттырып, профессордун жүзү, үнү кандай болгонун, күйөөсү ошол учурда эмнени сезгенин сурай берген.

Кубанычтуу кайтуу жана сирендин Веранын сүйүктү гүлүнө айланышы

Экөө кол кармашып, күлүп үйгө жөнөшкөн. Өткөндөр аларды таң кала карашкан. Алмазов ошол күнү өзгөчө табит менен тамактанган. Андан кийин Вера кабинетке чай алып келгенде, экөө бир убакта күлүп жиберишкен. Эмнени эстешкенин сурашып, сирень жөнүндө сөз кылышкан:

— Анча деле эмес, жөн эле. Сирень тууралуу бүт окуя эсиме түштү. А сенчи?

— Мен да бир болбогон нерсени ойлоп жаткам, ал да сирень жөнүндө. Сирень эми өмүр бою менин эң сүйүктүү гүлүм болорун айтайын дегем…

Баяндаманын негизине орус тилиндеги аңгеменин басылышы Куприндин 6 томдук чыгармалар жыйнагынын 1-томунан алынды (Москва: Гослитиздат, 1957). Иллюстрациялар ЖИ жардамы менен түзүлгөн.